Word lid Bestel gratis

Rookvrije schoolpleinen

De schoolpleinen in Leeuwarden zijn dit jaar nog niet rookvrij. Dat was wel afgesproken met de gemeente Leeuwarden en de GGD Fryslân. Wat maakt het moeilijk om het roken te verbieden?

Student Jesse Alkema zit op een bankje van de campus van het Friesland College in Leeuwarden. Een sigaretje in de hand. Geldt hier een rookverbod? Is hij niet van op de hoogte. En hij vindt het ook geen goed plan. ,,Ik wil niets opgedrongen krijgen. Iedereen moet zijn eigen keuze maken.” Weet hij dat er in 2020 wettelijk een rookverbod geldt? Ook niet. ,,Er moet dan wel een goede rokersplek komen, anders trekken rokers de wijk in.”

Tegen de afspraak
Op het Friesland College en de Friese Poort, beide mbo-instellingen, zijn de pleinen niet rookvrij. Dat was wel de afspraak die de gemeente Leeuwarden, de GGD Fryslân en de in totaal achttien scholen voor basisonderwijs, voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs (de ROC’s ) met elkaar maakten.

Op 1 januari 2016 sloten deze partijen het convenant ‘Op school steek je niks op!’ Vastgelegd werd om de schoolpleinen op 31 december rookvrij te hebben en het rookgedrag binnen het onderwijs te ontmoedigen. Leeuwarden is hiermee een van de steden die landelijk vooroploopt, want in 2020 geldt er een wettelijk rookverbod op alle schoolpleinen. Aparte rookplekken zijn dan niet meer toegestaan. Woensdag evalueerden de schoolbesturen met de gemeente en de GGD hoe het rookvrij maken verliep.

Handhaven is lastig
Een rondgang leert dat veel scholen worstelen met het rookverbod. Weliswaar onderschreven ze het akkoord dat jongeren moeten opgroeien in een gezonde en veilige omgeving, maar de praktijk is weerbarstig. Vooral de handhaving is ingewikkeld, zegt Jan Dijksma, van het Friesland College.

,,Mensen van de campus sturen is nu een stap te ver. Dan verplaatsen we het probleem naar de buurt. Onze beveiligers investeren ook liever in goede contacten met de jongeren dan dat ze de boeman spelen.” Het Friesland College heeft nu diverse ‘Spot je rookplek’-plekken, waar wel gerookt mag worden. Er ligt een plan om een goede, overdekte rookzone te maken, buiten het zicht. Maar dat kost geld en als het landelijk verbod in 2020 ingaat, zou die rookplek weer moeten worden afgebroken, stelt Dijksma.

Onaantrekkelijke plek
Op ROC Friese Poort is gekozen voor een gefaseerde invoer van een rookvrij schoolplein. ,,We willen voorkomen dat jongeren uitwaaieren in de wijk”, stelt woordvoerster Ilse van der Weide. ,,Daarom hebben de meeste locaties rookplekken ingevoerd. Op een onaantrekkelijke plek aan de rand van het terrein.”

Bij het in oktober nieuw te openen schoolgebouw in de Egelantierstraat in Leeuwarden zullen die rookplekken er niet zijn. Daar geldt een algeheel rookverbod. Ook andere scholen, zoals Piter Jelles, kiezen nog voor een rookplek om te voorkomen dat rokers in de buurt overlast geven. In overleg met gemeente en wijkbewoners wordt gezocht naar een oplossing van dit probleem. In het convenant stond ook dat roken ontmoedigd moest worden. De GGD stelde een contactpersoon aan en bood een stappenplan voor het rookverbod aan. Opvallend is dat slechts 2 van de 67 locaties van de 18 scholen hiervan gebruikmaakten.

Vlekkeloze overgang
Op het Christelijk Gymnasium Beyers Naudé verliep de invoering van een rookvrij schoolplein ‘vlekkeloos’, vertelt rector Bernadette Pelgrum. ,,Twee jaar geleden hebben we een rookverbod ingevoerd op ons plein. Eerst hadden we nog een rookhoekje, maar dat is er nu ook niet meer. Bij de ingang kunnen leerlingen nu hun peuk uitdrukken.” Docenten die nog rookten zijn inmiddels vertrokken of gestopt.

Op scholengemeenschap Comenius heeft elke locatie nog twee maanden een rookplek. ,,De groep rokers was te groot om het roken helemaal te verbieden”, licht directeur Hans Wildeboer per mail toe. ,,De ouders binnen de medezeggenschapsraad wilden eerst niet instemmen met het beleid.”

Maar per 1 augustus worden de rookplekken verwijderd. Wildeboer: ,,Rokende ouders stemden toch in, met het wettelijk verbod in het vooruitzicht en nadat ze geconfronteerd werden met de harde getallen, lees sterftecijfers, door roken.”

Wie het rookverbod in 2020 gaat handhaven is onduidelijk. De onderwijsinspectie geeft aan dit niet te zullen doen. Volgens het ministerie van VWS maakt de handhaving deel uit van de wetgeving, die nu wordt voorbereid.

Dit artikel in de Leeuwarder Courant is geschreven in opdracht van de Onderzoekredactie Tabak, een initiatief van onderzoeksjournalist Marcel Metze, dat mogelijk wordt gemaakt door de vereniging Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde.